Tsinkelotsenelelo ya mongwalo le mopeleto tša Sesotho sa Leboa baithuting ba Yunibesithi ya Limpopo

Abstract

Maikemišetšo a nyakišišo ye, ke go utolla mafokodi a baithuti ba ngwaga wa mathomo diyunibesithing mabapi le ditlhohlo tša mongwalo le mopeleto ka Sesothong sa Leboa. Nyakišišo ye e nepišitše go fatišiša mabaka ao a dirago gore mongwalo le mopeleto tša Sesotho sa Leboa e be le ditlhohlo. Se sengwe ke go fatišiša ka fao barutiši(gadi) ba thekgago baithuti mabapi le ditlhohlo tšeo ba kopanago natšo ge ba ngwala polelo ye. Nyakišišo ye e hlahlilwe ke Teori ya tshekaseko go ya ka diphošo, le Teori ya legato la tšwetšopele ya mopeleto. Nyakišišo ye ke ya boleng, gomme tshedimošo e kgobokeditšwe go tšwa phatadiganong (tšeo di dirilwego ka sebelele, motho ka motho ka phatadiganong ya sekabeakanywa) le baithuti, gammogo le barutiši(gadi), ditaodišotlhaloši tša baithuti le tshedimošo go tšwa go dipuku tše nne tša bangwadi ba Sesotho sa Leboa. Bakgathatema ba hlaotšwe ka lebaka la gore ba na le diponagalo tšeo di ka thušago monyakišiši ka tshedimošo ya go amana le tlhogonyakišišo, ebile ba mo kgotsofatša ka diponagalo tša bona. Nyakišišo e hweditše gore baithuti le bangwadi ba bangwe ge ba ngwala, ba foša mopeleto le mongwalo mabapi le diponagalo tšeo di hlaoletšwego nyakišišo bjalo ka, kgomagantšho le kgaogantšho ya mantšu, thatafatšo, khuetšano, tirwa, lephethi, leamanyidiri, mainamatšo, mainagokwa le maadingwa. Barutiši(gadi) bjalo ka bakgathatema, le bona ba hlatsetše gore baithuti ba šitwa ke mongwalo le mopeleto. Se sengwe ke go re nyakišišo e hweditše gore go na le go nyalelana magareng ga diphošo tša baithuti le bangwadi. Seo se tloga se thekgwa ke mehlala ya diphošo tšeo di hweditšwego ditaodišong tša baithuti le tšeo di hweditšwego dingwalong tša bangwadi. Ge e le baithuti, ge ba fatwa diganong ba hlatsetše gore ba tshwenywa ke taba ye ya mongwalo le mopeleto, ka ge ba palelwa ke go ngwala le go peleta ka tshwanelo. Monyakišiši o šišintše gore go tšwelwe pele go dira diphatišišo ka diyunibesithing tše dingwe tša Aforika Borwa, ka ge taba ya go phoša mongwalo le mopeleto e ama polelo gampe.